Twemera ko buri wese afite uburenganzira bwo kubaho anezerewe. (*)

Twemera ko buri muntu afite ubutumwa, n’akamaro agomba kumara, aho yaba ari ho hose, n’akazi yaba afite akari ko kose. Ibyo nibyo bizagira isi nziza kurushaho.

Dushyigikiye kuba-rwiyemezamirimo bigera kuri bose binyuze mugusangira ubumenyi [Knowledge], ibyo tunyuramo [Experience] n’ibitekerezo [Ideas] (KEI).(**) Iryo niryo pfundo ryo kuba-rwiyemezamirimo bigera kuri bose. Dusangira n’abandi ibyo tuzi kubera ko hari abandi bagize ibyo badusangiza.

Twemera ubugwaneza bwa muntu (***) bwigaragariza mu kuba-rwiyemezamirimo igirira akamaro ikanateza imbere aho tuba. Twemera tudashidikanya ko hamwe na buri rwiyemezamirimo, buri shoramari rikozwe, buri gashya gahanzwe kandi gakura, na buri bwoko bw’ubushabitsi cyangwa ikoranabuhanga rihindura ibintu, dushobora kwerekana ko urw’unguko rw’amafaranga n’inyungu z’umuryango mugari muri rusange bishobora kujyana. Turi ku rugamba rwo kwerekana ko isi ijyambere kubera ubuntu, atari irari ry’ibintu.

Twemera ko umuntu afite uburenganzira bwo kugira amahirwe ya mbere n’aya kabiri mu kuba rwiyemezamirimo kwe.

Nk’uko Nelson Mandela yabivuze “Ntimuzancire urubanza mushingiye ku mihigo nzaba nesheje, ahubwo muzashingire ku nshuro naguye nkahaguruka nkakomeza.”

Amahirwe ya mbere ahwanye n’uburenganzira ndakumirwa bwo kubasha kubaho ubuzima bwiza, kandi niyo umuntu yakora amakosa agatana, akaba afite uburenganzira bwo guhabwa amahirwe ya kabiri.

Icyakora umuntu aba akwiye ayo mahirwe ya kabiri iyo yerekanye ko “ava mu magambo akajya mu bikorwa” kandi ko yafashwe umwanzuro ntakuka wo kugendera mu inzira nziza.

Twemera kuba-rwiyemezamirimo uhora yunguka ubumenyi. Gutsindwa ntibijya biba na rimwe igihombo cyane cyane iyo umuntu abikuyemo amasomo, akemera amakosa yaba yarakoze hanyuma akanasangiza abandi ibyo yigiyemo.

Imbogamizi no gutsindwa umuntu ahura nabyo icyo gihe bimuhindukira inyungu zigera kuri benshi, byongeye kandi ni aho avoma imbaraga zituma ahangana n’imbogamizi yongera guhura nazo binamaugeza ku ntsizi.

Dushyigikiye kuba-rwiyemezamirimo bidaheza, nk’uko ingingo ya kabili y’Itangazo Mpuzamahanga ryerekeye Uburenganzira bwa Muntu ibisaba;

  • ntawe uhezwa bishingiye ku bwoko,
  • ibara ry’uruhu,
  • igitsina,
  • ururimi,
  • idini,
  • ibitekerezo bya politiki cyangwa indi myumvire,
  • ubwenegihugu, aho akomoka,
  • umutungo,
  • aho yavukiye n’ibindi.

Imibanire myiza y’abantu, inoze kandi ishingiye ku bunyangamugayo ni wo musingi wo gutsinda n’iterambere.

Twemera kuba-rwiyemezamirimo bishingiye ku igura n’igurisha ry’umusaruro. Twemera ko hejuru y’inyungu ihagije, igihembo kigomba kuba kijyanye n’umusaruro wabonetse. Uyu murongongenderwaho unareba ibijyanye no guha amafranga imishinga igitangira ndetse n’indi yamaze gukura: ubufasha mu by’imari bw’ibanze n’ikurikirana-bikorwa bishingiye kugushyira mu ngiro no kugera ku ntego zigaragara zumvikanyweho mbere. Uyu murongo ngederwaho unareba abo dukorana bose.

Twimakaje kuba rwiyemezamirimo bw’Indakemwa binyuze mu gusuzuma no guhora tugenzura intego zacu. Byose bitangirira ku ntego ya nyayo kandi igororotse. Ukuri n’icyizere ni ingenzi cyane ku bw’iyo mpamvu intego zihishe zo zihabanye n’iyi ngingo.

Twemera ko kuba rwiyemezamirimo bakorera mu mucyo, haba kubatangizi cyangwa se ba rwiyemezamirimo bamenyereye, ari ingenzi cyane ku bantu bose bagira uruhare mu buzima bw’umushinga baba bahuriyeho, baba ari abawushinze, abafatanyabikorwa, abashoramari, abatuye ahantu uwo mushinga ukorera, umuryango mpuzamahanga n’abandi. Ibyo bitangirira kuri twebwe nka Fondasiyo hamwe na buri muntu dukorana.


(*) Papa Fransisko. Urwandiko rwa Gitumwa “Twese Turi Abavandimwe”. Umutwe VI, §22

(**) KEI iryo jambo mu rurimi rw’igiflama rivuga ‘urutare.’ Hari indirimbo yahimbwe na Bram Vermeulen

“Nimuye ibuye”

Nimuye ibuye,
Ryo mu mugezi wo ku isi.
Ubu amazi asigaye atemba bitandukanye na mbere.

Uko umugezi utemba ntibiguhagarika.
Amazi yo ahora yibonera inzira iruhande rwayo.
Wenda ahari ubwo uzaba wujujwe n’urubura n’imvura,
umugezi uzantwarira isarabwayi.
[Uzaca] Iruhande rwayo, hanyuma urisene, urimareho,
urigeze mu ndiba y’inyanja.

Nimuye ibuye,
Ryo mu mugezi wo ku isi.
Ubu ngubu rero nziko ntazigera nibagirana,
Natanze gihamya cy’uko nabayeho.
Kubera ko ubwo nimuye iryo buye,
Umugezi ntuzongera guca inzira wacaga ukundi.

(***) An Haekens muri Terio dd 12/12/2020:

Ubuntu

Twemera ubuntu bwa muntu.

Intego n’igisobanuro ntabwo bifatira ishusho muri sisteme zikomeye cyangwa amatangazo agarukwaho kenshi, ahubwo mu mu mutuzo w’ineza ya buri munsi y’abantu idashobora kwicwa na sisteme iyo ariyo yose.
Tubona ibyo ineza ikora mu buzima bwa rubanda rusanzwe rwemera gukorwa ku mutima n’akaga k’abandi.
Bakora mu bwitange, badategereje gushimwa, atari uko bategetswe kubikora, ahubwo bitewe no ‘kwifuza ibyiza-birenze ibyo dukeneye gusa’.

Veuillez signer si, comme nous, vous adhérez à ce manifeste.